Inbreng en inkorting bij een erfenis: de waarde van een vroegere schenking

• Inbreng. Een schenking aan een erfgenaam geldt in principe als een voorschot op zijn erfdeel. Bij de verdeling van de nalatenschap wordt ze daarom meegeteld, zodat de kinderen gelijk behandeld worden, tenzij de schenker de schenking uitdrukkelijk heeft vrijgesteld van inbreng.
• Inkorting. Kinderen en de langstlevende partner hebben recht op een minimumdeel van de nalatenschap, het voorbehouden erfdeel. Tasten schenkingen het voorbehouden erfdeel van de kinderen of van de langstlevende echtgenoot aan, dan kunnen zij vragen dat die schenkingen worden ingekort.

De regels staan in het Burgerlijk Wetboek, boek 4 over erfenissen, schenkingen en testamenten. Of een schenking moet worden ingebracht, kan afhangen van wat er in de schenkingsakte staat.

Inbreng en inkorting gebeuren in waarde, op basis van de waarde van het geschonken goed op de dag van de schenking, geïndexeerd. Voor schenkingen van vóór 1 september 2018 en bij een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik kunnen andere regels gelden; vraag dat na bij je notaris. Wat het pand vandaag waard is, telt dus niet; wel wat het waard was toen het geschonken werd.

Dat is vaak lang geleden. Stond de waarde toen niet duidelijk in de akte, of twijfelen de erfgenamen aan het cijfer, dan heb je een onderbouwde waarde op die vroegere datum nodig.

Een schatter kan een waarde bepalen op een datum in het verleden. Hij kijkt dan naar:

• De toestand op die datum. Hoe zag het pand eruit bij de schenking? Foto's, plannen, de schenkingsakte en facturen van latere werken helpen om dat te reconstrueren.
• De markt op die datum. Welke vergelijkbare panden werden rond die tijd in de buurt verkocht?
• Latere werken. Verbouwingen na de schenking horen niet bij de waarde op de dag van de schenking.

Hoe verder terug de datum ligt, hoe belangrijker goede documenten worden.

Een erkende schatting is een onafhankelijke, niet-fiscale waardebepaling na een plaatsbezoek. Je krijgt een schattingsverslag met de waarde op de gekozen datum en de gebruikte vergelijkingspunten. Zo'n verslag geeft de notaris en de erfgenamen een onderbouwd vertrekpunt. Bij een vroegere schenking onderbouwt een erkende schatting de waarde, maar de notaris of de rechter kan die waarde nog toetsen.

Moet je ook de aangifte van nalatenschap doen, dan is dat een aparte vraag, met een waarde op de dag van overlijden. Lees daarover meer op de pagina over een schatting voor een nalatenschap.

De notaris regelt de verdeling van de nalatenschap en berekent wat elke erfgenaam moet inbrengen of wat moet worden ingekort. Zijn de erfgenamen het niet eens, dan kan de rechter een eigen deskundige aanstellen. Laat je bij twijfel bijstaan door je notaris of een advocaat.